*ΟΜΑΔΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΑΓΑΖΗΛΟΣ*

Δικαιοσύνη για όλους!

Category Archives: Ισότητα

Η ΙΣΟΤΗΤΑ, ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ (ΓΙ' ΑΓΡΙΟΥΣ)

Κάθε χρόνο, στις 8 του Μάρτη, αλλά και σε κάθε σχετική ευκαιρία (εκλογές διάφορες κτλ) τα Μ.Μ.Ε. μας φλομώνουν με απίστευτα ρεπορτάζ για την ισότητα ανδρών και γυναικών. Γυναίκες γιατροί, δικηγόροι, επιχειρηματίες, βουλευτές κ.α. επιστρατεύονται για να μας πείσουν ότι έχουμε κάνει φοβερές κατακτήσεις εδώ στο Ελλάντα. Παράλληλα στα ρεπορτάζ αυτά μας υποδεικνύουν κάποια θέματα ως προβλήματα που πρέπει να επιλυθούν. Ένα τέτοιο φοβερό πρόβλημα, είναι ότι οι γυναίκες βουλευτές είναι λιγότερες από τους άντρες βουλευτές! Είναι ν’ απορεί κανείς, για πόσο χορταρικά περνούν τους τηλεθεατές οι εγκέφαλοι που στήνουν αυτά τα ρεπορτάζ;

Δεν θα πούμε ότι βρισκόμαστε ακόμα στην εποχή της Παρρέν, όπου οι γυναίκες δεν έμπαιναν στα Πανεπιστήμια, και η πρώτη φοιτήτρια Αγγελική Παναγιωτάτου έγινε δεκτή από φοιτητές και καθηγητές με το σύνθημα: «Σκούπα και φαράσι!.. Στην κουζίνα, στην κουζίνα!..» Δεν βρισκόμαστε ούτε στην λίγο μεταγενέστερη εποχή όπου μια φοιτήτρια της Φιλοσοφικής Σχολής Αθηνών έδειρε στην Πλατεία Συντάγματος τον καθηγητή της Γρηγόρη Βερναρδάκη, αγανακτισμένη που διαρκώς την απέρριπτε στις εξετάσεις επειδή πίστευε ότι οι γυναίκες δεν πρέπει να γίνονται επιστήμονες. Ούτε ασφαλώς χρειάζεται να αυτοκτονήσουμε όπως η δεκαοχτάχρονη Ελένη Παντελίδου, όταν το Πανεπιστήμιο Αθηνών δεν της επέτρεψε να εγγραφεί στην Ιατρική Σχολή. Δεν μας παντρεύουν πια παρά τη θελησή μας, η κακοποίηση όσο νά’ ναι αντιμετωπίζεται νομοθετικά, έστω και με λειψό τρόπο, η προίκα ως θεσμός έχει μάλλον εξασθενίσει. Επίσης, οι δημόσιες υπηρεσίες, τα μαγαζιά και τα εργοστάσια έχουν γεμίσει γυναίκες, και από την εποχή της «Βαλεντίνας της σωφερίνας» οι σωφερίνες έχουν πολλαπλασιαστεί κι έχουν γίνει και ρηάλιτυ σόου. Να μην πούμε για τις ποσοστώσεις στα πάνελ των τηλεοπτικών εκπομπών κτλ.

Όμως, όσο κι αν η κατάσταση έχει σε κάποια πράγματα βελτωθεί για τις γυναίκες – κι αυτό επειδή έγιναν αγώνες και μάλιστα σκληροί, και όχι από τη φιλάνθρωπη ή μεγαλόψυχη διάθεση του οποιουδήποτε – η πρόσβαση σε κάποια πόστα που δεν μπορούσαμε να πλησιάσουμε πριν δεν είναι ισότητα, και ασφαλώς εξυπηρετεί κάποιες σκοπιμότητες που θα αναλύσουμε στη συνέχεια. Κάποιοι μιλούν για σκοπιμότητες σε διάφορες φάσεις αντιμετώπισης του «γυναικείου ζητήματος». Για παράδειγμα, ο «ενθουσιασμός» του Δεληγιάννη να δώσει ψήφο στις γυναίκες ήταν συνέπεια του προοδευτισμού του ή διάθεση να αυξήσει την εκλογική του πελατεία; Η απροθυμία άλλων πολιτικών να δώσουν ψήφο στις γυναίκες μήπως σημαίνει ότι δεν ήθελαν να διευρυνθεί η εκλογική τους πελατεία, οπότε θα χρειαζόταν να πείσουν άλλους τόσους ψηφοφόρους ώστε να κερδίσουν την περιπόθητη θέση στη Βουλή;

Για να ξαναγυρίσουμε στην ισότητα όμως, και μια και μιλήσαμε για τη Βουλή (κατ’ άλλους «Βολή»), εκεί πράγματι άντρες και γυναίκες έχουν ίσα δικαιώματα να περάσουν μέτρα λιτότητας, να μας επιβάλλουν απαράδεκτα βιβλία Ιστορίας, να μας σερβίρουν «για το καλό μας» διάφορες «λύσεις» που μας βλάπτουν σοβαρά, όπως η άμβλωση, και να φαντάζονται μετά ότι μας ευεργέτησαν! Πρόσφατα ο ελληνικός λαός παρακολούθησε άναυδος τους πατέρες και μητέρες του έθνους, όλους με πλήρη ισότητα και εν αγαστή συμπνοία, να σπεύδουν να δώσουν στον εαυτό τους τεράστιες αυξήσεις – την ίδια ώρα που κοβόταν στους μικροσυνταξιούχους το ΕΚΑΣ. Αυτό θα πει ισότητα στη λήψη αποφάσεων!

Και ασφαλώς, άντρες και γυναίκες επιχειρηματίες έχουν ίσα δικαιώματα να προσλαμβάνουν υπαλλήλους βάσει διακρίσεων, όπως π.χ. το να μην προσλαμβάνουν γυναίκες παντρεμένες ή/και με παιδιά ή που σκοπεύουν να κάνουν οικογένεια (!) να πληρώνουν αυτούς που προσέλαβαν με μισθούς πείνας, να τους απολύουν όποτε γουστάρουν, να τους εργοδοτούν στη βάση της ημιαπασχόλησης, των εξαμηνιαίων ή ετήσιων συμβάσεων, και να κερδίζουν τ’ άντερά τους από όλη αυτή την εκμετάλλευση των άλλων, αντρών και γυναικών. Αν μάλιστα κάποια στιγμή κρίνουν ότι δεν κερδίζουν όσα θέλουν, άντρες και γυναίκες επιχειρηματίες μπορούν το ίδιο ατιμώρητα να μεταφέρουν τα εργοστάσιά τους στη Βουλγαρία ή την Ουαγκαντούγκου για να «επωφεληθούν» από τη φιλανθρωπία τους και οι εκεί «ιθαγενείς».

Αυτή η κατάσταση θυμίζει δικαίωμα ζωής και θανάτου επάνω στους ανθρώπου που εξαρτώνται οικονομικά από αυτές τις θέσεις εργασίας. Θυμίζει παλιότερες εποχές, όπου άντρες και γυναίκες των «ανώτερων τάξεων» είχαν ίσα δικαιώματα στην κακομεταχείριση των δούλων – μάλιστα οι ευγενείς Ρωμαίες δέσποινες συνήθιζαν να μαχαιρώνουν τις δούλες τους με μικρά στιλέτα. Σήμερα που έχουμε εκσυγχρονιστεί, εξωτερικά τουλάχιστον έχουμε γλιτώσει από τα στιλέτα – αλλά αυτό είναι όλο.

Όλοι γνωρίζουμε πολύ καλά πως οι γυναίκες θεωρούνται από τους εργοδότες «προβληματικές». Βλέπετε, παίρνουν άδειες εγκυμοσύνης και γονικές άδειες. Δεν είναι εύκολα διατεθειμένες να δουλέψουν παραπάνω ώρες, καθώς έχουν παιδιά να φροντίσουν. Ακόμα κι αν καθίσουν υπερωρία, συχνά το μυαλό τους είναι στα παιδιά. Μερικές μάλιστα έχουν το θράσος να γίνονται και πολύτεκνες οπότε έχουν ακόμα περισσότερο το νου τους στο σπίτι, και παίρνουν και μεγαλύτερα οικογενειακά επιδόματα! Η επιπρόσθετη οικιακή εργασία τις κουράζει και τις κάνει λιγότερο αποδοτικές. Καθώς έχουν το νου στην οικογένειά τους, δεν ενδιαφέρονται και πολύ να κάνουν καριέρα, και γι’ αυτό δεν αφοσιώνονται στη δουλειά τους το ίδιο φανατικά όπως οι άντρες (αν και αυτό δεν είναι απόλυτο). Και τέλος, (μέχρι τώρα) συνταξιοδοτούνται και νωρίτερα από τους άντρες συναδέλφους τους. Έτσι, όταν ένας εργοδότης έχει να επιλέξει ανάμεσα σε έναν άντρα και μια γυναίκα, που έχουν λίγο πολύ τα ίδια προσόντα, είναι φυσικό να βρει τον άντρα «συμφερότερο» και να επιλέξει αυτόν. Στο κάτω-κάτω ο σκοπός της επιχειρηματικής δραστηριότητας είναι το κέρδος, δεν είναι; Ποσώς ενδιαφέρει τον κάθε εργοδότη του οποιουδήποτε φύλου το τι ανάγκες έχει η γυναίκα που ψάχνει για δουλειά, το αν έχει να συντηρήσει μια οικογένεια σε ίσο βαθμό με τον άντρα της ή και απολύτως ΜΟΝΗ ΤΗΣ, καθώς και πόσο μεγάλη είναι η οικογένεια αυτή.

Και ακριβώς επειδή το κέρδος είναι ο σκοπός και οι άντρες εργαζόμενοι κρίνονται πιο κερδοφόροι, όποτε υπάρχει ανεργία, οι γυναίκες είναι οι πρώτες που μένουν χωρίς δουλειά. Ένα παράδειγμα είναι η η οικονομική κρίση στην Ταϊλάνδη το 1998, οπότε απολύθηκαν 2 εκατομμύρια εργαζόμενοι. Σύμφωνα με την εφημερίδα Le Monde Diplomatique (18.06.2000), το 80% των απολυθέντων ήταν γυναίκες. Άρα σαφώς υπάρχουν διακρίσεις κατά των γυναικών στην αγορά εργασίας, και τα περί ισότητας είναι απλώς παραμύθια.

Τις διακρίσεις αυτές τις αναγνωρίζει και το Κέντρο Οικονομικών και Πολιτικών Ερευνών του Λονδίνου, που μας σερβίρει και μια ενδιαφέρουσα δικαιολογία γι’ αυτές: «Αν καταργούνταν οι διακρίσεις των δυο φύλων στην δουλειά, αυτό θα ήταν καλό για τις γυναίκες, όχι όμως και για το γενικό καλό. Η εξίσωση ανδρών και γυναικών θα σήμαινε και ανάλογη πορεία των δυο φύλων στο χώρο εργασίας, περισσότερο χρόνο στη δουλειά και για τους δυο. Και τότε ποιος θα αναλάμβανε τις ευθύνες του σπιτιού και των παιδιών; Η επένδυση που έχει κάνει η κοινωνία στις γυναίκες, αναθέτοντάς τους αυτές τις ευθύνες, θα εξανεμιζόταν και το κόστος θα ήταν μεγαλύτερο από τα οφέλη που θα απεκόμιζε απασχολώντας τις σε άλλους τομείς.» (Καθημερινή, 17.03.2000).

Με την ευκαιρία αυτής της παράθεσης να πούμε ότι «η επένδυση που έχει κάνει η κοινωνία στις γυναίκες» (όπου το «κοινωνία» μάλλον δεν εννοεί ακριβώς την κοινωνία…) είναι κατά καιρούς διαφορετική. Για παράδειγμα, κατά τη διάρκεια των δύο παγκοσμίων πολέμων όπου οι άντρες βεβαίως πολεμούσαν, και κατά την περίοδο μετά το τέλος τους, όπου πάρα πολλοί άντρες είχαν αποδεκατιστεί, οι γυναίκες ωθούνταν να βγουν στην παραγωγή. Προσλαμβάνονταν ακόμα και σε δουλειές που μέχρι τότε θεωρούνταν αποκλειστικά αντρικές, και αυτό είναι πολύ φυσικό αφού δεν υπήρχαν άντρες να καλύψουν τις θέσεις! Πώς αλλιώς θα συνέχιζε να κινείται η οικονομία;

Όμως και σε άλλες περιπτώσεις οι γυναίκες είχαν την προτίμηση των εργοδοτών. Αυτό συνέβαινε σε εποχές που αμείβονταν λιγότερο από τους άντρες, και αυτό μπορούσε να χρησιμοποιηθεί με έξυπνο τρόπο ώστε να πέσουν τα επίπεδα των ανδρικών μισθών. Όποιος άντρας ήθελε να δουλέψει έπρεπε ν’ αποδεχτεί χαμηλότερο μισθό από το κανονικό, αλλιώς θα προσλάμβαναν γυναίκα στη θέση του. Οπότε και τα δυο φύλα είχαν «δικαίωμα στην εργασία», με το αζημίωτο για τον εργοδότη…

Αλλά για να ξαναγυρίσουμε στα σημερινά θέματα ισότητας. Αν και βρίσκουμε κάπως απίθανο οι λόγοι που υπάρχουν διακρίσεις να είναι η φροντίδα για το «γενικό καλό» που αναφέρει το Κέντρο Οικονομικών και Πολιτικών Ερευνών του Λονδίνου, θα συμφωνήσουμε με το ότι τη γυναίκα που όντως έχει οικογένεια και παιδιά δεν την συμφέρει να καταναλώνει στη δουλειά της τον ίδιο χρόνο και την ίδια ενέργεια που καταναλώνει ένας άντρας (αν και θεωρούμε ότι ΚΑΙ οι άντρες θα έπρεπε να εργάζονται λιγότερες ώρες). Η γυναίκα χρειάζεται περισσότερες γονικές άδειες, και πρέπει να παραμένει λιγότερο χρόνο στο χώρο εργασίας ώστε να έχει τη δύναμη να λειτουργήσει ως παιδαγωγός και πραγματική ΚΥΡΙΑ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥ ΤΗΣ (νοικοκυρά). Δεν μπορεί να είναι πραγματικά ΚΥΡΙΑ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥ μια εργαζόμενη που γυρίζει ψόφια από τη δουλειά και έχει να κάνει και όλες τις δουλειές του σπιτιού, ή στην καλύτερη περίπτωση να ξεκουραστεί όπως μια τουρίστρια σε ξενοδοχείο, μέσα σ’ ένα χώρο που ουσιαστικά καθορίζεται κι εξουσιάζεται από τη μητέρα της ή την πεθερά της, ή το όποιο άλλο πρόσωπο την αναπληρώνει τις ώρες που λείπει. Δεν μπορεί έτσι κατάκοπη να αντιμετωπίσει ως παιδαγωγός τα παιδιά της, τα οποία πιθανότατα κάποια γιαγιά έχει σε όλο το διάστημα της απουσίας της εμποτίσει με ιδέες και συμπεριφορές που η ίδια η μητέρα δεν εγκρίνει. Αυτά τα πράγματα δεν είναι ούτε προς το συμφέρον της γυναίκας, ούτε προς το συμφέρον των παιδιών, ούτε προς το συμφέρον των γιαγιάδων – που περίμεναν να μεγαλώσουν τα παιδιά τους για να ξεκουραστούν, και τώρα που δεν έχουν πια ούτε τη δύναμη ούτε το κουράγιο της νιότης, αναλαμβάνουν και πάλι τέτοια καθήκοντα! Κοντολογίς, αυτά τα πράγματα δεν είναι προς το συμφέρον της κοινωνίας.

Κι επειδή δεν είμαστε τόσο μη-ρεαλίστριες ώστε να προσδοκούμε από την εργοδοσία να σκεφτεί το καλό της κοινωνίας περισσότερο απ’ ότι την τσέπη της, και ν’ αντιμετωπίσει τον κάθε εργαζόμενο ανάλογα με τις ανάγκες του, ζητάμε από το ΚΡΑΤΟΣ να μειώσει δραστικά (όχι για μισή ώρα…) το ωράριο εργασίας για τις οικογενειάρχες, χωρίς μείωση αποδοχών, ή – κάτι που ίσως δεν συμφέρει τους άντρες εργαζόμενους αλλά είναι κι αυτό μια πρόταση – να επιδοτήσει το ίδιο το κράτος, με ποσό που θα παίζει το ρόλο συμπληρωματικής αμοιβής, τις γυναίκες που θα πληρώνονται λιγότερο επειδή θα εργάζονται λιγότερο, ώστε να μπορούν να φροντίσουν καλύτερα την οικογένειά τους.

Και βέβαια αφού η κοινωνία έχει αναθέσει τις περισσότερες ευθύνες για την ανατροφή των παιδιών στις γυναίκες, πρέπει το κράτος να προσφέρει ασφάλιση και στις νοικοκυρές με παιδιά, γιατί αυτές δεν είναι «γυναίκες που δεν εργάστηκαν ποτέ» αλλά γυναίκες που δεν πληρώθηκαν ποτέ για την εργασία τους.

Παράλληλα όπως αναγνωρίζεται ως κοινωνική θητεία ο στρατός, έτσι πρέπει να αναγνωριστεί και η μητρότητα. Μια δίκαιη πρόταση είναι, να θεωρείται συντάξιμος χρόνος το εννεάμηνο της κύησης καθώς και τα δυο πρώτα χρόνια μετά τη γέννηση του παιδιού, οπότε η φροντίδα της μητέρας προς αυτό είναι πιο εντατική. Και ο συντάξιμος αυτός χρόνος, να μην είναι σαν την αναγνώριση στρατιωτικής υπηρεσίας την οποία πρέπει να πληρώσει ο ίδιος ο ενδιαφερόμενος, αλλά να προσφέρεται στις μητέρες τιμής ένεκεν από την πολιτεία. Θα μπορούσαμε ακόμα να προτείνουμε η γέννηση και ανατροφή ενός παιδιού να είναι αρκετή προϋπόθεση για να πάρει μια νοικοκυρά την ελάχιση σύνταξη, και η ασφαλιστική κλάση να μεταβάλλεται με τη γέννηση περισσότερων παιδιών, ώστε μια πολύτεκνη μητέρα να παίρνει μια σύνταξη σεβαστή και όχι τα ψίχουλα που παίρνει τώρα.

Αυτά είναι μέτρα που εξυπηρετούν την ισότητα, όχι το να είναι υτοχρεωτικό να κατεβάζει το κάθε κόμμα έναν Χ αριθμό γυναικών υποψηφίων στις εκλογές. Αν δεν υλοποιηθούν τέτοια μέτρα που να λαμβάνουν υπόψη τα περί «γενικού καλού» που επισημαίνει το Κέντρο Οικονομικών και Πολιτικών Ερευνών του Λονδίνου, τότε δεν θα υπάρχει ισότητα ανδρών και γυναικών, αλλά ισοπέδωση και εκμετάλλευση όλων. Και αφού οι γυναίκες έχουμε κερδίσει το δικαίωμα της ψήφου, είναι ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ να εξετάζουμε τους πολιτικούς, άντρες και γυναίκες, με βάση το αν είναι πρόθυμοι να υλοποιήσουν τέτοια μέτρα προς όφελός μας. Διαφορετικά το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι δεν ωφελεί τις γυναίκες ως ΣΥΝΟΛΟ, αλλά τις «μητέρες του έθνους», που το χρησιμοποιούν για να βελτιώσουν τη ΔΙΚΗ τους κατάσταση και το ΔΙΚΟ τους μισθό.

Πέντε είδωλα για το γυναικείο κίνημα

Κατά καιρούς το γυναικείο κίνημα έχει λατρέψει διάφορα είδωλα, ίσως χωρίς να τα εξετάσει προσεκτικά, ίσως και επηρεασμένο από άλλους που είχαν σκοπιμότητες και συμφέροντα τελείως διαφορετικά από αυτά του γυναικείου κινήματος, και απλώς το χρησιμοποίησαν για να κάνουν τη δουλειά τους. Τέτοια είδωλα θα παρουσιάζονται σ’ αυτές τις σελίδες, όχι απαραίτητα με σειρά σπουδαιότητας αλλά με τη σειρά που μας έρχονται στο μυαλό.

Είδωλο Νο 1: Η άμβλωση ως «αναπαραγωγικό δικαίωμα»

Η αναγωγή των αμβλώσεων σε «αναπαραγωγικό δικαίωμα», μια καθαρά αντρική επινόηση που ξεκίνησε από τον κ. Λάρυ Λάντερ, όπως μπορείτε να δείτε σε άλλη δημοσίευσή μας, και που μόνο τη γυναίκα δεν ωφελεί τελικά. Αντιθέτως τη βλάπτει περισσότερο από κάθε άλλον, αμέσως μετά από το έμβρυο.

Είδωλο Νο 2: Ισότητα στην εργασία

Η απαίτηση για ισότητα στην εργασία. Είμαστε πεπεισμένες ότι μια γυναίκα με παιδιά με οικογένεια δεν μπορεί να έχει «ίση μεταχείριση» με τον άντρα συνάδελφό της. Πρέπει να εργάζεται λιγότερες ώρες και να παίρνει περισσότερες άδειες. Σε αντίθετη περίπτωση επωμίζεται πολύ περισσότερες ευθύνες και βάρη από τον άντρα συνάδελφό της, και δεν μπορεί να ανταπεξέλθει με την ίδια επιτυχία στο γονεϊκό της ρόλο. Θα πείτε, αν εργάζεται λιγότερες ώρες δεν θα παίρνει και λιγότερα χρήματα; Όχι, δεν είναι απαραίτητο. Αυτό το θέμα έχει διευθετηθεί από το κράτος σε άλλες πολιτισμένες και προοδευμένες χώρες του κόσμου.

Είδωλο Νο 3: Αμαζονομανία

(Ή ίσως αμαζονολατρεία). Η μανία που έχουν μερικές γυναίκες με τις Αμαζόνες, τις οποίες μέχρι που προβάλλουν ως «πνευματικούς προγόνους» του γυναικείου κινήματος. Αλήθεια, γιατί οι «βίαιες τάσεις» των αντρών καταδικάζονται και γίνεται τόση κουβέντα για τον «αντρικό πολιτισμό» που «γεννά πολέμους και βία», και τη «ρατσιστική αντιμετώπιση των γυναικών από τους άντρες», και από την άλλη εξυψώνεται με τέτοια σπουδή ένας πολιτισμός που, αν είναι όπως μας τον περιγράφουν, ΑΠΕΚΛΕΙΕ ρατσιστικά τα αρσενικά παιδιά από την κοινωνία του και τα έστελνε στον εκτός κοινωνίας μπαμπά, ενώ η βασική ασχολία του ήταν ο ΠΟΛΕΜΟΣ και η ΒΙΑ; Αν είναι αλήθεια το γραφόμενο από αρχαίους συγγραφείς, ότι οι Αμαζόνες ακρωτηρίαζαν τον ένα τους μαστό για να είναι πιο αποτελεσματικές στον πόλεμο, είναι αυτό παράδειγμα προς μίμηση που πρέπει να θαυμάσουμε; Και πώς συμβιβάζεται αλήθεια με τον παράλληλο θαυμασμό προς τη «μητέρα φύση» και την προτροπή να «ακολουθήσουμε τη φύση» και να μην την παραβιάζουμε;

Είδωλο Νο 4: Αρχαιοπληξία

Μετά την αμαζονοπληξία, η αρχαιοπληξία για λόγους «εξύψωσης της γυναίκας». Δεν υπήρχε καμιά εξύψωση της γυναίκας τουλάχιστον στο 90% των αρχαίων πολιτισμών, και η λεγόμενη «θεοποίηση» της γυναίκας δεν αφορούσε κάποια ισότητα ή ανωτερότητά της, αλλά την θεοποίηση ιδιοτήτων της που είτε θεωρούνταν χρήσιμες/απαραίτητες για το ανθρώπινο είδος (αναπαραγωγή) είτε απολαυστικές για το αντίθετο φύλο που είχε την εξουσία (σεξ). Η «μεγάλη θεά» Αφροδίτη ήταν αυτή με τους ναούς-πορνεία όπου γυναίκες παραδίδονταν να «υπηρετήσουν τη θεά» παρά τη θέλησή τους, κάνοντας πλούσιους τους ιερείς της «θεάς» (δείτε περισσότερα εδώ και εδώ). Ο Χριστιανισμός ήταν αυτός που έβαλε τη γυναίκα στο ίδιο επίπεδο με τον άντρα, όπως έβαλε και τους φτωχούς στην ίδια θέση με τους πλούσιους: όλοι ήταν ίσοι μπροστά στο Θεό.

Είδωλο Νο 5: Γυναίκες στην εξουσία

«Εάν υπάρχουν γυναίκες στην εξουσία, η κοινωνία θα είναι πιο δίκαιη και τα θέματα των γυναικών καλύτερα τακτοποιημένα». Σε όποιον – όποια σας λέει τέτοια, θυμίστε τη Μάργκαρετ Θάτσερ και ίσως να συνέλθει λίγο. Αν δεν ηρεμήσει, ρωτήστε τι βελτίωση έφερε στη θέση των γυναικών η Γκόλντα Μέιρ π.χ. κι αφήστε τον να ψάχνει. Και άλλα πολλά παραδείγματα θα μπορούσαμε να φέρουμε, αλλά είναι πολλά και βαριόμαστε να τα γράφουμε.

Είδωλο Νο 6: Η… Λίλιθ.

ΕΚΤΡΩΣΗ: ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΦΑΛΜΑΤΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ

της Frederica Matthews Green

Αν πραγματικά θέλουμε να υποστηρίξουμε τα δικαιώματα των γυναικών, είμαστε υποχρεωμένοι να πούμε την αλήθεια για την έκτρωση και να δουλέψουμε με στόχο να σταματήσει να εφαρμόζεται. Πριν από πολλά χρόνια είχα άλλη άποψη. Στο κολέγιο συνηγορούσα για την κατάργηση των νόμων περιορισμών των εκτρώσεων και υποστήριζα τις φίλες μου που πήγαιναν σε άλλη Πολιτεία να κάνουν έκτρωση.  Όταν πρωτοεμφανίστηκε το κίνημα του φεμινισμού οι γυναίκες αντιμετώπιζαν φοβερά εμπόδια. Μια τυπική γυναίκα την θεωρούσαν τότε απλώς ως μια ελκυστική ύπαρξη, χωρίς όμως μυαλό. Οπωσδήποτε ανίκανη να διευθύνει μια επιχείρηση, κάποια που ίσως δεν θα έπρεπε να έχει ούτε δικαίωμα ψήφου.

Αλλά τα εμπόδια δεν ήταν μόνο πολιτικά. Νιώθαμε από τη φύση μας ευάλωτες, καθώς οι στατιστικές βιασμών έδειχναν άνοδο και το γυναικείο σώμα γινόταν αντικείμενο διαφημίσεων ή διασκεδάσεων. Η υποτίμηση που έδειχνε ο κόσμος προς τις ικανότητές μας συνδυαζόταν με βάρβαρες διαθέσεις προς τα σώματα μας, τα οποία κινδύνευαν εξωτερικά με βίαιη μεταχείριση, εσωτερικά δε τα απειλούσε η ξένη εισβολή. Γιατί μια εγκυμοσύνη που δεν την είχαμε προγραμματίσει τη θεωρούσαμε σαν εισβολέα, σαν ένα εχθρό αποφασισμένο να ιδρύσει αποικία μέσα στο σώμα κάποιου άλλου και να καταστρέψει τα σχέδιά του. Θεωρούσαμε ως πρώτιστο δικαίωμα τού καθενός να κρατά το σώμα του ασφαλές, αποκλειστικά δικό του και υγιές. Χωρίς αυτό, όλα τα άλλα δικαιώματα ήταν χωρίς σημασία.

Πιστεύω ακόμα ακράδαντα ότι οι γυναίκες έχουν το δικαίωμα να προστατεύουν το σώμα τους. Γι αυτό τώρα αντιτίθεμαι στην έκτρωση. Το δικαίωμα μιας γυναίκας αρχίζει από τη στιγμή που το σώμα της αρχίζει να υπάρχει. Είναι δικό της και πρέπει να προστατεύεται, χωρίς να έχει σημασία που ζει, ακόμα και στη μήτρα τής μητέρας της. Το ίδιο  ισχύει και για τον αδελφό της που είναι αγόρι.

Για χρόνια υιοθέτησα την άποψη ότι το αγέννητο παιδί ήταν μόνο μια μάζα από ιστούς. Όταν συμπτωματικά έμαθα τα σχετικά με μια έκτρωση σε περίπτωση προχωρημένης εγκυμοσύνης, τρόμαξα από την περιγραφή τής σύριγγας που το στόμιό της χοροπηδούσε μέσα στην κοιλιά τής μητέρας, καθώς το παιδί της περνούσε τις οδύνες τού θανάτου. Έμαθα ακόμα ότι οι εκτρώσεις σε πρώιμα σταδία εγκυμοσύνης δεν είναι πιο ευγενικές. Το παιδί τεμαχίζεται κομμάτι κομμάτι και απορροφάται μέσω ενός αυλού σε μια σακούλα γεμάτη αίμα. Το χειρότερο απ όλα, έμαθα ότι το 1981 ο γιατρός William Cates των Centers for Disease Control έκανε την εκτίμηση ότι 400 -500 φορές το χρόνο βγαίνουν ζωντανά παιδιά μετά από εκτρώσεις σε προχωρημένα σταδία εγκυμοσύνης, τα οποία θανατώνονται με στραγγαλισμό, πνιγμό, ή απλώς αφήνονται μέσα σ ένα δοχείο σε ένα σκοτεινό θάλαμο μέχρι να σταματήσει οριστικά το κλαψούρισμά τους.

Δεν μπόρεσα να αρνηθώ ότι είχα μπροστά μου μια αποτρόπαιη πράξη βίας. Ακόμα κι αν υπήρχε η παραμικρή αμφιβολία ότι το αγέννητο ήταν ένα πρόσωπο, αν είχα δει κάποιον να κάνει το ίδιο πράγμα σ ένα γατάκι, θα είχα νιώσει φρίκη. Ο φεμινισμός που οραματιζόταν μια νέα δίκαιη κοινωνία είχε υιοθετήσει μια πράξη τόσο κατάφορα άδικη!

Στους Αδελφούς Καραμαζώφ, κάποιος ρωτήθηκε αν θα ήταν διατεθειμένος να γίνει ο αρχιτέκτονας ενός καινούργιου κόσμου, στον οποίον όλοι οι άνθρωποι θα ήταν ευτυχισμένοι και ειρηνικοί, με την αναγκαία και αναπόφευκτη προϋπόθεση να βασανιστεί μέχρι θανάτου ένα και μόνο μικροσκοπικό πλάσμα – ένα μωρό… επί παραδείγματι -, και να θεμελιωθεί το οικοδόμημα εκείνο επάνω στα δάκρυά του, που δεν θα απολάμβαναν την απόδοση δικαιοσύνης. Όμως δεν κρύβεται μόνο ένας θάνατος κάτω από αυτό το οικοδόμημα τού σύγχρονου κόσμου, αλλά δεκάδες εκατομμυρίων, και προστίθενται χιλιάδες ακόμα κάθε μέρα. Η δικαιοσύνη δεν είναι δυνατόν να οικοδομηθεί πάνω σ ένα τέτοιο αιματοβαμμένο θεμέλιο.

Έχουν οι γυναίκες ωφεληθεί από τη νομιμοποίηση των εκτρώσεων; Κάποιος έχει ωφεληθεί, όχι όμως η γυναίκα, που καταφεύγει στην έκτρωση. Η βιομηχανία εκτρώσεων έχει κέρδη περίπου 500 εκατομμύρια δολάρια το χρόνο, και η πώληση των μελών των αγέννητων παιδιών μπορεί να ανεβάσει το ποσό αυτό σε δισεκατομμύρια. Η μέση γυναίκα

όμως δεν κερδίζει, αλλά χάνει όταν κάνει έκτρωση. Χάνει πρώτα τις εκατοντάδες δολάρια που πρέπει να πληρώσει για την επέμβαση. Δεύτερον, πρέπει να περάσει μέσα από μια εξευτελιστική διαδικασία, να υποστεί μια εισβολή στο εσωτερικό της χειρότερη από βιασμό, καθώς η μήτρα της εκκενώνεται από κάθε απομεινάρι ζωής με αναρροφητική αντλία, κατά τρόπο βίαιο και αφύσικο. Μερικές γυναίκες θα τις κυνηγάει ο ήχος αυτής τής αντλίας για όλη τους τη ζωή.

Τρίτον, μπορεί να χάσει την υγεία της. Στο σώμα τής γυναίκας υπάρχει μια οικολογία με λεπτές ισορροπίες, που δεν ανέχεται να διαταράσσονται οι φυσικές διεργασίες της υγείας της με μηχανικές επεμβάσεις. Εκτός από τις περιπτώσεις γυναικών που παθαίνουν διάτρηση μήτρας ή πεθαίνουν πάνω στο χειρουργικό τραπέζι των εκτρώσεων, υπάρχουν κι άλλες πιο κρυφές βλάβες. Η είσοδος τής μήτρας, ο αυχένας της, είναι κατασκευασμένος ώστε να διαστέλλεται σταδιακά κατά τη διάρκεια μερικών ημερών προς το τέλος τής εγκυμοσύνης. Στην έκτρωση όμως ο αυχένας τραβιέται βίαια για να ανοίξει σε μερικά λεπτά. Οι ευαίσθητες μυϊκές ίνες μπορεί να βλαφτούν έτσι ώστε να προκαλούνται αποβολές, βλάβη που μπορεί να γίνει αντιληπτή πολύ αργά, όταν μια εγκυμοσύνη αργότερα θα είναι επιθυμητή.

Αλλά ενώ ο αυχένας μπορεί να ανοιχθεί, η μήτρα δεν έχει κατασκευαστεί για να εκκενώνεται με αντλία κενού.

Μικροτραυματισμοί και αμυχές αφήνουν ουλές οι οποίες μπορεί να οδηγήσουν σε ενδομητρίτιδα. Όταν οι ουλές αυτές είναι κοντά στις εξόδους των σαλπίγγων (ωαγωγών), τα ανοίγματα  μπορεί να παραμορφωθούν. Έτσι, ενώ τα μικρά σπερματοζωάρια μπορούν να εισχωρήσουν μέσα στις σάλπιγγες από πολύ μικρά ανοίγματα και το ωάριο να γονιμοποιηθεί, το γονιμοποιημένο ωάριο, μερικές εκατοντάδες φορές μεγαλύτερο από το σπερματοζωάριο, δεν μπορεί να περάσει στη μήτρα από τα ίδια μικρά ανοίγματα. Προσφύεται λοιπόν στη σάλπιγγα και αρχίζει να αναπτύσσεται εκεί μέσα έως ότου το μέγεθος τού παιδιού φτάσει στο όριο αντοχής της. Αν η κατάσταση αυτή (εξωμήτρια κύηση) δεν διαγνωσθεί εγκαίρως, η σάλπιγγα ρήγνυται, το παιδί πεθαίνει και η μητέρα διατρέχει θανάσιμο κίνδυνο. Όταν διαβάζει κανείς ότι ο ρυθμός εμφανίσεως εξωμήτριων κυήσεων στην Αμερική αυξήθηκε κατά 500% μεταξύ των ετών 1970 και 1987, πρέπει προφανώς να αναζητήσει την αιτία στη σημαντικότερη διαταραχή στην υγιεινή της αναπαραγωγικής λειτουργίας των γυναικών κατά την περίοδο αυτή (δηλαδή στις εκτρώσεις). Και όμως ο πολλαπλασιασμός των βλαβών που σχετίζονται με εξωμήτριες κυήσεις προβάλλεται σαν απόδειξη του ότι η εγκυμοσύνη είναι πιο επικίνδυνη από την έκτρωση!

Σε άλλες περιπτώσεις, οι ουλές στις εξόδους των σαλπίγγων μπορεί να προκαλέσουν ολοκληρωτική βλάβη. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το σπερματοζωάριο δεν μπορεί να συναντήσει το ωάριο και η γυναίκα παθαίνει οριστική στείρωση.  Ήθελε ίσως να κάνει έκτρωση σε μία της μόνο εγκυμοσύνη, αλλά η έκτρωση αυτή κάλυψε μια και καλή όλες τις πιθανές εγκυμοσύνες σ’ όλη την υπόλοιπη ζωή της.

Και ερχόμαστε στην πιο συντριπτική απώλεια για τη γυναίκα, την απώλεια του ίδιου του παιδιού της. Η ρητορεία γύρω από την έκτρωση περιγράφει το αγέννητο παιδί σαν παράσιτο, σαν έναν όγκο, σαν μια μάζα από ιστούς. Στην πραγματικότητα είναι το παιδί της. Τόσο όμοιο μ’ αυτήν, όσο και οποιοδήποτε άλλο παιδί που θα ήθελε να αποκτήσει στο μέλλον. Θα έχει κάτι από την εμφανισή της, τα ταλέντα της, θα είναι ένας κλάδος τού οικογενειακού της δέντρου.

Με την έκτρωση, προσφέρει το παιδί της θυσία στο δικαίωμά της να συνεχίσει το είδος τής ζωής που κάνει, μια θυσία που θα καταστήσει όλη την υπόλοιπη ζωή της στοιχειωμένη.

Και αυτό γιατί η τελευταία (απώλεια) είναι αυτή η απώλεια τής ειρήνης τού λογικού της. Πολλές γυναίκες θλίβονται βαθιά και σιωπηλά μετά την έκτρωση. Η θλίψη τους αγνοείται από την κοινωνία που νομίζει ότι νιώθουν ευγνωμοσύνη για την ελευθερία που έχουν να κάνουν έκτρωση. Μερικές υποφέρουν από κατάθλιψη, από εφιάλτες, από σκέψεις αυτοκτονίας. Άλλες ξυπνούν τη νύχτα νομίζοντας ότι ακούν ένα μωρό να κλαίει. Ένας άνδρας που είδε τη σύζυγό του να αποδιοργανώνεται πλήρως μετά από μια έκτρωση απόρησε: Τι είδους συναλλαγή είναι αυτή; Κερδίζεις τον έλεγχο του σώματος σου, χάνεις τον έλεγχο του μυαλού σου! Πάντως, το παιδί που χάθηκε στην έκτρωση δεν πρόκειται να ξυπνάει τη μάνα του τη νύχτα. Αυτό η γυναίκα το κέρδισε, τουλάχιστον προς το παρόν…

Για όλες αυτές τις απώλειες οι γυναίκες δεν κερδίζουν τίποτε άλλο εκτός από το δικαίωμά τους να κινούνται χωρίς δεσμεύσεις στο χώρο τους. Η έκτρωση δε θεραπεύει καμιά αρρώστια, σε καμιά γυναίκα δεν προσφέρει πρόοδο. Το μόνο που κάνει είναι να προσαρμόσει τη γυναίκα δια τού χειρουργείου σ ένα πολιτισμό που θεωρεί την εγκυμοσύνη και την ανατροφή παιδιών ως φορτίο δυσβάστακτο. Εάν υποθέσουμε ότι οι γυναίκες αποτελούν μια καταπιεσμένη κοινωνική ομάδα, θα είναι η μόνη τέτοια ομάδα που καταφεύγει στο χειρουργείο για να επιτύχει την ισότητα. Στην ελληνική μυθολογία, ο Προκρούστης ήταν ένας οικοδεσπότης που προσέφερε φιλοξενία. Αν δεν είχες το κατάλληλο μέγεθος για το κρεβάτι του, ή θα σε τραβούσε ή θα σ έκοβε για να σε προσαρμόσει σ αυτό. Η χειρουργική τράπεζα της έκτρωσης είναι η προκρούστεια κλίνη του σύγχρονου φεμινισμού, την οποία, με ακατανόητη διαστροφή, τα θύματα της την διεκδικούν διαδηλώνοντας στους δρόμους.

Οι αρχικές τάσεις τού φεμινισμού είδαν αυτή την υπόθεση πιο καθαρά. Η Susan B. Anthony ονόμασε αυτή την πράξη φόνο παιδιού κι έκανε έκκληση για πρόληψη, όχι απλώς τιμωρία… αυτής της φοβερής πράξης. Οι φεμινίστριες του19ου αιώνος ομόφωνα καταδίκαζαν την έκτρωση. Η Elisabeth Cady Stanton την κατέτασσε στην παιδοκτονία, και διακήρυττε ότι και αν ακόμη καταντούσαμε να θεωρούμε τις γυναίκες σαν περιουσιακά στοιχεία, αυτό δεν θα ήταν χειρότερο για τις γυναίκες από το να φέρονται προς τα παιδιά τους σαν να ήταν ιδιοκτησία τους. Η συνάδελφός τους Matie Brinklerhoff παρομοίαζε την έκτρωση σαν κάποιον που καταφεύγει στη ληστεία μόλις νιώσει πείνα..

Το ερώτημα παραμένει: θέλουν οι γυναίκες την έκτρωση; Όχι βέβαια όπως θα ήθελαν μια Porsche ή ένα παγωτό χωνάκι. Όπως ένα ζώο που έχει πιαστεί σε παγίδα προσπαθεί να ελευθερωθεί κόβοντας το πόδι του με τα δόντια, έτσι και η γυναίκα που αναζητά την έκτρωση προσπαθεί να διαφύγει από μια δύσκολη κατάσταση σε μια πράξη βίας και αυτοκαταστροφής. Η έκτρωση δεν είναι σημάδι ελευθερίας των γυναικών, είναι σημάδι απελπισίας.

Πώς προέκυψε αυτή η απελπισία; Δύο τάσεις τού μοντέρνου φεμινισμού, υιοθετημένες από μια παλαιότερα καθιερωμένη δομή γνωρισμάτων ανδρικής ισχύος, συνδυάστηκαν έτσι ώστε να καταστεί η έκτρωση αναγκαία. Ο φεμινισμός, όπως επεκράτησε τελευταία, επεδίωξε κυρίως να ανοίξει για τις γυναίκες τις πόρτες τής επαγγελματικής και δημόσιας ζωής και επιπλέον, υποστήριξε με πάθος τη σεξουαλική τους ελευθερία. Εν τούτοις, αν και η δημόσια ζωή δυσχεραίνεται από την ευθύνη για τα παιδιά, ενώ εξ άλλου η ανεύθυνη σεξουαλική δραστηριότητα είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος να προκύψουν ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες. Αυτό το δίλημμα (η ταυτόχρονη υιοθέτηση ενός τρόπου ζωής που παράγει παιδιά και ενός άλλου για τον οποίο τα παιδιά είναι εμπόδια) βρίσκει τη λύση του στο τραπέζι των εκτρώσεων.

Εάν θέλουμε πράγματι μια κοινωνία που να υποστηρίζει και να σέβεται τις γυναίκες, πρέπει να ξεκινήσουμε από τον περιορισμό των μη προγραμματισμένων εγκυμοσυνών. Τα αντισυλληπτικά αποτυγχάνουν. Οι μισές απ όσες γυναίκες έκαναν έκτρωση παραδέχθηκαν ότι χρησιμοποιούσαν αντισυλληπτικά. Έτσι, για να περιοριστούν οι ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες πρέπει να επιστρέψουμε στη σεξουαλική υπευθυνότητα. Αυτό σημαίνει είτε να αποφεύγει κανείς τη σεξουαλική δραστηριότητα, όταν η γέννηση ενός παιδιού δεν είναι επιθυμητή, είτε να είναι έτοιμος να αναλάβει τις ευθύνες του για τις ζωές που θα συλληφθούν έστω και παρά τη θέλησή του. Να αποφασίσει π.χ. να διαθέσει το παιδί προς υιοθεσία, να προχωρήσει προς το γάμο, ή να εξασφαλίσει την πιστή και συνεπή οικονομική στήριξη τού παιδιού και από τον άλλο συνυπεύθυνο. Η χρήση αντισυλληπτικών δεν μπορεί να αντικαταστήσει την υπευθυνότητα, όπως η χρήση ζωνών ασφαλείας στα αυτοκίνητα δεν δίνει το δικαίωμα σε κανένα να τρέχει ανεξέλεγκτα με όση ταχύτητα θέλει. Δεν ευθύνεται το παιδί για τη σύλληψή του. Είναι απάνθρωπη αδικία να διεκδικούμε το δικαίωμα να το κομματιάζουμε προκειμένου να συνεχίσουμε τη σεξουαλική μας δραστηριότητα χωρίς κανένα φραγμό.

Δεύτερον, πρέπει να πάψουμε να θεωρούμε τη συνέχιση μιας εγκυμοσύνης και το μεγάλωμα παιδιών ως βάρος επαχθές. Οι περισσότεροι συμφωνούν ότι οι γυναίκες πρέπει να παίξουν ένα ρόλο στη δημόσια ζωή τής κοινωνίας μας. Τα ταλέντα τους και οι ικανότητές τους είναι εξ ίσου πολύτιμες με αυτές των ανδρών και δεν υπάρχει λόγος να τους απαγορεύσουμε να μπουν στον επαγγελματικό στίβο. Αλλά όσα χρόνια το παιδί είναι μικρό, μητέρα και παιδί προτιμούν να είναι μαζί. Εάν οι γυναίκες έχουν τη δυνατότητα να διακόψουν προσωρινά στο μέσον την καριέρα τους, πρέπει να έχουν, όπως είπαμε και παραπάνω, πιστούς και υπεύθυνους άντρες να τις στηρίζουν. Και στους δύο γονείς μπορεί να παραχωρηθεί το δικαίωμα ενός ελαστικού ωραρίου στους τόπους εργασίας. Γονείς που έχουν παιδιά στο σχολείο πρέπει να μπορούν να προσαρμόζουν το ωράριό τους λαμβάνοντας υπ’ όψιν το σχολικό ωράριο. Μπορούν ακόμα να εξοικονομηθούν τα έξοδα γραφείου για τις επιχειρήσεις, μετακινήσεων στους τόπους εργασίας και αμοιβής του προσωπικού που θα  φυλάει τα παιδιά, αν δοθεί η ευκαιρία στους γονείς να παρέχουν την εργασία τους από το σπίτι, όπου αυτό είναι δυνατόν. Πρέπει επίσης οι γυναίκες να γίνονται δεκτές πίσω στη δουλειά, όταν αποφασίσουν να επιστρέψουν, τα δε χρόνια που έμειναν στο σπίτι τους να υπολογίζονται ως χρόνος χρήσιμης μαθητείας στο μάνατζμεντ, στην εκπαίδευση και στην ικανότητα διαπραγματεύσεων.

Τα δικαιώματα των γυναικών δεν έρχονται σε σύγκρουση με αυτά των παιδιών τους. Η εμφάνιση μιας τέτοιας σύγκρουσης είναι δείγμα ότι κάτι πάει στραβά στην κοινωνία. Όταν οι γυναίκες επιτύχουν το σεβασμό της σεξουαλικής λειτουργίας και την επαγγελματική ευελιξία που χρειάζονται δεν θα καταφεύγουν πια, σαν σ’ ένα υποκατάστατο, στην αιματηρή αδικία της έκτρωσης.